ความเครียด

ความเครียดเป็นสภาวะที่บุคคลรู้สึกไม่เป็นสุขซึ่งอาจจะเกิดขึ้นเองหรือจากการถูกเร้าด้วยบางสิ่งบางอย่างในสิ่งแวดล้อมที่อยู่ก็ได้ มีผู้จำแนกที่มาและการแสดงออกของความเครียดไว้ดังนี้
• จากสิ่งเร้า เช่นความกดดันจากเวลา ความคับข้องใจในความสัมพันธ์กับคนบางคนหรืออุบัติเหตุ (Brief & George,1995 ; Kahn & Byosiere,1992)
• เป็นเรื่องของการที่บุคคลรับรู้ คาดหวัง ตีความ และจัดการกับสถานการณ์ต่างๆที่ประสบ (Lazarus,1966)
• เกิดจากการที่ความต้องการของบุคคลไม่สอดคล้องกับสิ่งที่เป็นจริงในสิ่งแวดล้อม (Edwards,1992)
• อาการทางสรีระต่างๆเป็นสิ่งที่บอกถึงการมีความเครียดกดดันอยู่ เช่นเหงื่อออกมาก ใจสั่น หายใจหอบถี่ หน้าซีด ปวดท้อง ปั่นป่วน วิงเวียน ปวดศีรษะ ฯ ที่ไม่พบ

สาเหตุทางกาย (Selye,1956)ความเครียดในที่ทำงานมาจาก
• สิ่งเร้าทางกายภาพ เช่น มลพิษต่างๆในที่ทำงานทั้งกลิ่น เสียง ฝุ่น ความร้อน ความเย็น สารเคมี สารพิษ ความสกปรก• ลักษณะงาน เช่นความกดดันจากเวลางาน งานหนักหรือซับซ้อน งานซ้ำซากจำเจ หรือเครื่องมืออุปกรณ์ไม่สมบูรณ์ หรือเสียบ่อย
• บทบาท เช่นไม่ชัดเจนหรือขัดแย้งกัน มีการทำงานที่ทับซ้อนหรือก้าวก่ายกัน
• ลักษณะสังคม เช่นมีปัญหากับหัวหน้างาน เพื่อนร่วมงาน มีปัญหาการปรับตัวทางเพศที่ไม่เหมาะสม มีม็อบ และความรุนแรง หรือการที่ต้องทำงานกับคนที่เรื่องมากจุกจิกจู้จี้กับเรื่องไม่เป็นเรื่อง
• เวลางาน เช่น ระยะเวลาทำงาน การเข้าเวร หรือทำงานเป็นกะ การมีช่วงเวลาทำงานที่นานเกินไปหรือการทำงานล่วงเวลา
• ตำแหน่งงาน เช่น ความมั่นคงและโอกาสของความก้าวหน้ามีน้อย• อุบัติเหตุ เช่น การประสบอุบัติเหตุจากงานที่ทำ ทำงานที่เสี่ยงอันตรายหรือการได้รับพิบัติภัยของที่ทำงาน กลุ่มทหาร ตำรวจ หรือพนักงานดับเพลิงอยู่ในกลุ่มเสี่ยงนี้
• การเปลี่ยนแปลงขององค์กร เช่น การต้องรวมกับที่อื่นเพื่อความอยู่รอด การลดขนาด รวมทั้งการนำเครื่องไม้เครื่องมือทันสมัยมาใช้ อาจจะทำให้รู้สึกหวั่นไหวต่อความมั่นคงในงานได้

ความคิดความเชื่อที่นำไปสู่ความเครียด
• แสวงหาความพึงพอใจอย่างฉาบฉวย เพ้อฝันสร้างวิมานในอากาศ
• เลี่ยงการทำงานให้สำเร็จ ผัดวันประกันพรุ่งไปเรื่อยๆ
• เฉื่อยชา ไม่เรียนรู้จากประสบการณ์ทำให้ทำผิดซ้ำๆ
• ไม่อดทนต่อสิ่งที่มากระทบ หันไปหลงใหลไสยศาสตร์
• จู้จี้เจ้าระเบียบ ไม่ยืดหยุ่น
• หลีกเลี่ยงที่จะพัฒนาตัวเอง ฯลฯ

ความคิดความเชื่อที่ทำให้ปรับตัวได้
• ยอมรับความเป็นจริงในภาวะต่าง ๆและพร้อมที่จะเผชิญหน้าและแก้ไขอย่างยืดหยุ่น
• เชื่อมั่นในตนเองและมีความมั่นคงเข้มแข็งทางจิตใจ
• ยอมรับปมด้อยของตัวเอง แต่ไม่ท้อถอยที่จะสร้างสิ่งทดแทน
• ขอความช่วยเหลือจากคนข้างเคียงหรือสังคมในแง่กำลังใจ วัตถุ เงินทองเมือจำเป็น• ระมัดระวังป้องกันอันตรายอย่างเหมาะสม
• ใจกว้าง สนใจและสามารถยอมรับความคิดเห็นคนอื่นๆได้
• เรียนรู้จากความผิดพลาด
• มีความมุ่งมั่นพัฒนาศักยภาพในการดำเนินชีวิต

เทคนิคการผ่อนคลายความเครียด
1. ระบายกับบุคคลที่ไว้วางใจ
2. ทำงานอดิเรกที่ชอบเช่น กีฬา / ดนตรี / ศิลปะ / ปลูกต้นไม้ / เลี้ยงสัตว์เลี้ยง
3. ฝึกการหายใจอย่างถูกต้องให้อ็อกซิเจนเข้าถึงปอดได้เต็มที่
4. สร้างจินตนาการถึงสิ่งที่ทำให้มีความสุขและรู้สึกผ่อนคลาย
5. ฝึกผ่อนคลายกล้ามเนื้อเพื่อลดความตึงเครียดทางร่างกาย จิตใจก็จะผ่อนคลายตามมา
6. การปรับความคิดให้เหมาะสมคืออยู่กับสิ่งที่กำลังเป็นอยู่ในปัจจุบันเท่านั้น ไม่ติดอยู่กับเรื่องในอดีตที่ผ่านไปแล้วหรือกังวลกับเรื่องในอนาคตที่ยังมาไม่ถึงมากเกินไป
7. การผ่อนคลายด้วยวิถีตะวันออก เช่นการทำสมาธิ โยคะ ชิกง ไท้เก็ก การนวด การทำอโรม่าเป็นต้น